Liberal International

Obama moet helder kiezen en meer samenwerken

Eindhovens Dagblad , donderdag 24 september 2009
 
Obama is zichzelf ook als president trouw gebleven. Hij houdt nog steeds inspirerende toespraken over grote thema's, zoals vrede, klimaat, veiligheid, welvaart en internationale samenwerking. Hij wil het onverzoenlijke verzoenen. Dat is echter geen goede basis voor buitenlands beleid. Wil Obama slagen, dan moet hij prioriteiten stellen, keuzes maken en inzetten op binnenlandse politieke consensus.

Tijdens zijn bezoek aan het Midden-Oosten stak Obama in Caïro zijn hand uit naar de internationale moslimgemeenschap, terwijl hij zich gelijktijdig uitsprak voor het bestaansrecht van de staat Israël. Hij wil vrede met Iran en ontzegt dit land (terecht) kernwapens, maar zonder dat hij aangeeft welke consequenties de ontwikkeling van een Iraans kernwapen zal hebben. Hij wil weg uit Irak, maar wil de Amerikaanse militaire betrokkenheid in Afghanistan versterken. De veiligheid in deze regio kan niet worden opgesplitst.

Obama wil zich inspannen voor de mensenrechten, maar spreekt Rusland en China daar niet op aan. Hij wil een grotere rol voor de VN, de NAVO, de EU, ASEAN en andere internationale en regionale organisaties, maar investeert er niet in. Het multilateralisme is terug in de Amerikaanse buitenlandse politiek, maar zonder duidelijk focus of richting.

Klimaat en internationale samenwerking lijken het fundament onder de politiek van Obama, maar ook de gezondheidszorg en Amerikaanse banen. Obama stimuleert de Amerikaanse economie met honderden miljarden dollars, maar wil ook het begrotingstekort terugbrengen. Hij wil een punt zetten achter Guantanamo Bay, maar zijn minister van Justitie overweegt ook CIA-medewerkers en politiek verantwoordelijken te vervolgen voor mogelijk ontoelaatbare verhoormethoden in de strijd tegen het internationale terrorisme. Op het gebied van de internationale vrijhandel is Obama trouwens geheel afwezig.

Hij wil alles realiseren wat hij in zijn campagne beloofde, maar weet niet hoe hij dat moet doen. Kiezen is niet zijn sterkste punt.

In het Congres worden inmiddels de messen geslepen. Volgens de Republikeinen zal het hervormingsplan van Obama voor de gezondheidszorg diens Waterloo worden. En volgens oud-vice-president Dick Cheney brengt Obama met diens buitenlandse politiek de VS grote schade toe op het gebied van nationale veiligheid. Zonder harde bestrijding van het internationale terrorisme zou de vrijheid van de VS niet te verdedigen zijn.

Democraten en Republikeinen lijken niet te beseffen dat de VS noch de wereld gediend is met een loopgravenoorlog tussen het Witte Huis en Capitol Hill en tussen de Democratische meerderheid en de Republikeinse minderheid in het Congres. De financiële en economische crisis, de klimaatcrisis en de groeiende onveiligheid in de wereld kunnen niet adequaat worden aangepakt wanneer Amerika verdeeld is.

Samenwerking én nieuw realisme kunnen voorkomen dat de president en het Congres en beide politieke partijen elkaar in een houdgreep houden. Obama zal een constructieve middenweg moeten bewandelen en gematigde Democraten en Republikeinen daarvoor moeten winnen. Dat zou kunnen leiden tot een gematigd, betaalbaar en dus haalbaar plan voor de publieke gezondheidszorg en een gezond financieel en monetair programma. Op buitenlands terrein moet de vrijblijvendheid van Obama worden ingewisseld voor constructieve betrokkenheid bij de veiligheid in de wereld door formele en informele coalities.

De band tussen de VS en Europa in de NAVO is cruciaal voor de veiligheid in de wereld. De VS en de EU zijn gebaat bij het verminderen van hun afhankelijkheid van energie uit Nigeria, Noord-Afrika, het Midden-Oosten, Iran en Rusland. China, dat zich steeds meer als concurrent van het vrije Westen opstelt, stelt in Afrika en Azië geen vragen over mensenrechten.

De technische knowhow van de VS en Europa en hechte samenwerking kan hen een grote voorsprong geven op gebieden als diversificatie van energiebronnen, energiebesparing en de aanpak van de klimaatproblemen. De concurrentie met China moet niet op het gebied van 'landje-pik' worden gevoerd, maar op het gebied van de technologie. Hiernaast zou toetreding van de VS tot het Internationaal Strafhof een immense stap zijn bij het indammen van dictaturen en het tot de orde roepen van hun bestuurders. Hiermee zullen Rusland en China een deel van hun bondgenoten kwijtraken.

De politieke problemen in het Midden-Oosten, Iran, Soedan en Noord-Korea kunnen niet worden opgelost zonder trans-atlantische samenwerking. Voor een realistische aanpak kan alleen een goed functionerend Amerika in nauwe samenwerking met een goed functionerende EU zorgen. Niet alleen de VS smachten naar Amerikaanse consensus, maar ook Europa en de rest van de wereld. De Democraten en Republikeinen moeten over hun eigen schaduw heen durven springen en Europa moet zijn aandeel in 'hard power' durven nemen. Obama moet keuzes maken. Hetzelfde geldt voor ons in Europa.

De auteur is delegatieleider van de VVD in het Europees Parlement en aankomend voorzitter van de Liberale Internationale